صفحه اصلی / معرفی اساتید خوشنویسی / میر عماد حسنی بزرگترین خوش نویس نستعلیق

میر عماد حسنی بزرگترین خوش نویس نستعلیق

میر عماد در سال 961 ق / 1554 چشم به جهان نمود.پدر میر عماد، ابراهیم از سادات سیفی قزوین بود.میر عماد پس از تحصیلات مقدماتی به محضر محمد حسین تبریزی راه یافت و رمز نستعلیق را از او و همچنین آثار دل انگیز پیشینیان و معاصران یادگرفت.

میرعماد در آغاز وارد دستگاه فرهاد خان قرامانلو شد و پس از به قتل رسیدن فرهاد خان (1007 ق. / 1599) مدتی را در قزوین گذرانید وبعد آن برای سامان بخشیدن و معرفی مکتب هنری خود، به اصفهان رفت.

هر چند خط نستعلیق به دست میر علی تبریزی (ف. 803 ق. / 1401) بود،بسیاری از نواقص حروف، کلمات و اصول این خط با نبوغ این هنرمند برجسته از میان رفت.

میرعماد هنگام اقامت در اصفهان، شاگردان فراوانی تربیت کرد که از آن جمله اند: نورالدین محمد لاهیجي، عبدالجبار اصفهانی، ابوتراب اصفهانی، محمد صالح خاتون آبادی، عبدالرشید و گوهرشاد (دخترش) میباشند.

میر عماد حسنی

برای آموزش انواع خوشنویسی می توانید اپلکیشن خوشنویسی طره را به صورت رایگان دانلود کنید:

دانلود

زندگی نامه میر عماد حسنی

دربارهٔ زندگی او در تذکره‌ها و رسالات و متون مختلف مطالب فراوانی آمده اما گوشه‌های پنهان زندگی او همواره ناشناخته مانده‌است.

میرعماد در قزوین متولد شد و دوران کودکی و نوجوانی خود را در قزوین گذراند و برای تکمیل هنر خود به تبریز سفر کرد. در مورد سالیان اولیه زندگی او و آغاز یادگیری‌اش در قزوین سخنان زیادی به میان است اما هیچ‌کدام قطعی نیست.

به قول صاحب گلستان هنر،میر عماد ابتدا برای زیارت خانه خدا به مکه سفر کرد و صاحب تذکره خط گوید محمد هلال بن نجم الدین از بزرگان شام به نیت فراگیری مقدمات نستعلیق در این سفر همراه او بودند.

تولدش سال ۹۶۱ در قزوین و مرگش ۱۰۲۴ بوده از خاندان بزرگ سیفی قزوین بود که نامش را به روایتی «محمد» گذاردند که بعدها به «عمادالملک» و «میرعماد» مشهور شد و شهرت وی سراسر ممالک گیتی را فراگرفت. نسبت او چنانکه در دست‌نویس‌هایش مشاهده می‌شود از سادات بلندمرتبه حسنی بوده و جد او از کاتبان و کتابداران دوره صفوی در قزوین بوده اند.

میر عماد با توجه به اسامی شهرها که در قطعات و کتاب‌هایی که نوشته آورده‌است و سندهای قدیمی، او به حلب دمش عثمانی مسافرت کرده و احتمالاً به زیارت مکه معظمه نیز نائل شده‌است و در داخل ایران به اصفهان قزوین خراسان سفر کرد وقواعد نستعلیق به‌وجود آورد.

میر عماد در مراجعه به ایران در سلک هنرمندان کتابخانه فرهاد خان و رهد خان قماد لو که از بدو سلطنت شاه عباس ، مصدر مشاغل لشکری و کشوری بودند قرار گرفت و چند سال در تمام مدت حکومت فرهاد خان در سمنان و دامغان و طبرستان و بسطام و خراسان همراه و ملازم او بود تا بسال ۱۰۰۷ ه‍.ق فرهاد خان بدست الله وردی خان از سرداران شاه عباس به قتل رسید و همان زمان میر از خراسان به قزوین بازگشت و بقول کلمان به گیلان رفت و دوباره به قزوین بازگشت و مقیم شد .

میرعماد پس از اقامت در دربار شاه به لطف و عنایتی که در حق او می‌شد مفتخر گردید و با اخلاق کریمه خود مورد ستایش شاه ونور چشم شاه شد.

این مورد باعث حسادت و فتنه و عداوت شد تا جایی که میر بخاطر نامردی‌ها با سرودن اشعاری گله مندی‌های خود راگفت.

این فتنه‌ها باعث کم رنگ شدن محبت شاه نسبت به میر گردید و در عوض علیرضا عباسی مورد تفقد شاهانه قرار گرفت محبوبیت علیرضا عباسی نزد شاه به حدی شد تا جایی که شاه شمعدان بدست بالای سر او ایستاده تا وی مشق خط نماید.

میر عماد

ارزش هنری آثار میر عماد

میرعماد الحسنی سیفی قزوینی از مشهورترین خوش نویسان تاریخ هنر ایران میباشد که توانست پایه خط نستعلیق را چنان مستحکم نماید که تمام صاحب نظران خطوط اسلامی آن را عروس خطوط بنامند.

قلم میر عماد بیشترین تأثیر خود را در عرصه خط نستعلیق گذاشته‌است.

باید پذیرفت که میرعماد یک شخصیت فراملی است که بی‌گمان دارندهٔ پربارترین آثار هنری برای ایران میباشد.

آثار میر عماد گواه این سخنند که میرعماد به دو اصل نهایی اصول دوازده‌گانه خوشنویسی یعنی شأن و صفا، رسیده‌ بود.

خط میرعماد دارای چنان زیربنای محکمی است که حتی در زمان حیاتش تأثیر فراوانی برهم‌روزگاران خود داشت و همین‌طور پس از مرگش چندین قرن خوشنویسان از روی قطعاتش مشق میگرفتند هر چند هیچ‌کدام نتوانستند به جایگاه میر عماد برسند.

میر عماد هنرمندی آزاده، بلند نظر و وارسته بود و هنر را برای نفس هنر دوست داشت و با شاگردان خود چنان بود که آنان از عالم استاد و شاگردی قدم فراتر نهاده و روابط مرید و مرادی یافته بودند و حتّی بعضی برای میر جنبه ظهور کرامات نیز قائل بودند.

برای آموزش انواع خوشنویسی می توانید اپلکیشن خوشنویسی طره را به صورت رایگان دانلود کنید:

دانلود

میر عماد صدها شاگرد برجسته تعلیم و تربیت نمود که هر کدام نام‌آورانی شدند که نام و هنرشان پشتوانه فرهنگ کشور ایران است.

میرعماد با پالایش خطوط پیشینیان و زدودن اضافات و ناخالصی‌ها از پیکره نستعلیق و نزدیک کردن نسبت‌های اجزای حروف وکلمات، به اعلا درجه زیبایی یعنی نسبت طلایی دست یافت.

با بررسی اکثریت قاطع حروف و کلمات میرعماد متوجه می‌شویم که این نسبت به عنوان یک الگو در تار و پود حروف و واژه‌ها وجود داشت و زاویه ۴۴۸/۶۳ درجه که مبنای ترسیم مستطیل طلایی میباشد.

میرعماد ذوق شعر نیز داشته و اشعاری به او منسوب میباشد و پاره‌ای از اشعار او در «امتحان الفضلاء»میرزای سنگلاخ آمده است.

از میرعماد بجز قطعه های بسیار ممتاز، کتابهای نفیسی چون گلستان و بوستان سعدی و مناجاتنامة خواجه عبدالله انصاری نیز به یاذگار مانده است.

تعدادی از آثارمیر عماد در موزه های روسیه و ترکیه اند که برای این سایت استفاده قرار گرفته است.

ویژگی هنری

از لحاظ اسلوب خط میرعماد تابع شیوه میر علی هروی بود که بعد از عزیمت به اصفهان به شیوه بابا شاهتقلید نمود.

عمده قطعات او در قالب چلیپا میباشد که نحوه ترکیب بندی خطوط میر عماد سرمشق تمام چلیپا نویسان میباشد.

او این فرم نوشتاری را به اوج رساند و شیوه سیاه مشق‌های او بعدها الگویی برای استادان قرون بعدی مانند میرزا غلامرضا در قرن ۱۳ ه‍.ق گردید.

بنا به گفته دکتر مهدی بیانی ، میر عماد در لطف قلم و قدرت کتابت ید بیضا نمود و خط او بدون اصلاح استوار و خوش‌اندام میباشد.و شعرا در وصف او شعر می‌سرودند از جمله میر عبدالغنی تفریشی از شعرای معاصر میرعماد در یک رباعی گفته‌است:

تا کلک تو در نوشتن اعجاز نماست بر معنی اگر لفظ کند ناز رواست
هر دایره تو را فلک حلقه به گوش هر مدّ تو را مدّت ایام بهاست.

آوازه شهرت میر در زمان حیات و ممات عالم گیر شد و در بلاد هند و عثمانی آثار او را به بهای زر خرید و فروش می‌کردند و شاهان به داشتن آثار او افتخار میکردند.

خط میرعماد در زمان زندگانیش نه تنها در ایران و دربار صفوی بلکه در دربار گور کانبان هندو پادشاهان عثمانی نیز آوازه‌ای بلندپایه داشته است.

گفته می‌شود که خط او را در زمان زندگیش با طلا معاوضه می‌کردند و درهنگام مرگ از ثروتمندترین مردان ایران بوده چنانچه خانه‌اش را وزیر وقت نتوانست بخرد.

لقب‌ها

میرعماد ازسادات سیفی حسنی و با کُنیه قزوینیمیباشد و چون پیرو مسلک «عمادالملک» بود این لقب را به خود گرفت. عبدالمحمد خانو کلمان هورا و مستقیم زاده میگویند: میرعماد به دلیل لقب حامی خود عمادالملک از بزرگان صفوی لقب عماد را برخود نهاد.

در یک نسخه از تکلمه النفخات عبدالغفور لاری میر عماد در حواشی آن نسب خود را چنین بیان کرده‌است: (عماد بن ابراهیم الحسنی)

نسبت سیادت میر را همه تذکره نویسان حسنی دانسته که از خاندان سیفی قزوین بوده‌است و در دستگاه دولتی صفوی مصدر کتابداری و مستفی و دارای پایه بلند بوده‌اند.

برای آموزش انواع خوشنویسی می توانید اپلکیشن خوشنویسی طره را به صورت رایگان دانلود کنید:

دانلود

نام میرعماد جلال‌الدین محمد خوش‌نویس و پدرش میر شریف از بنی اعمام قاضی جهان سیفی قزوینی وزیر شاه طهماسب صفوی و حسن علی سیفی جد میر را نام میبرند.

برخی از القاب میرعماد الحسنی عبارتند از: عماد – میرعماد – میر عماد حسنی – میرعماد الحسنی – میرعماد حسنی قزوینی – عمادالملک قزوینی – عمادالملک حسنی – عمادالملک حسنی قزوینی – عمادالحسنی قزوینی

فرزندان و نزدیکان

از میر پسری بنام میرزا ابراهیم و دختری بنام گوهرشاد داشت که هر دو از خوشنویسان چیره‌دست بودند.

استادان میر عماد

استادان او  یکیعیسی بیگ رنکار میباشد، که این انتساب رد شد زیرا او در سال ۹۸۱ ه‍.ق فوت کرده‌است.

دومین استاد او مالک دیلمی میباشد.که در انتساب او شک نیست.

در کتاب مرقع گلشن نوشته مهدی بیانی آمده‌است: میرعماد نزد دو تن از استادان خط تعلیم گرفت و پس از اندک زمانی دو استاد تعلیم میر را نزد خود لازم نمیدانستند.

دو استاد اصلی میر، مالک دیلمی ومحمد حسین تبریزی هستند و عیسی رنگ کار و حتی بابا شاه اصفهانی هم نمی‌توانند جزو استادان میر عماد باشند.

download

download

5/5 ( 1 نظر )

درباره kyousefi

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *