صفحه اصلی / معرفی اساتید خوشنویسی / آشنایی با میر علی تبریزی ابداع گر خط نستعلیق
میر علی تبریزی

آشنایی با میر علی تبریزی ابداع گر خط نستعلیق

میر علی تبریزی یا میر علی هروی تبریزی (درگذشت 850 ه.ق) فرزند میر علی سلطانی یکی از مفاخر خوشنویسی ایران محسوب می شود. او که ملقب به قدوة الکتاب (به معنی پیشگام خوشنویسان) است در سده هشتم و نهم هجری (چهاردهم و پانزدهم میلادی) دارای شهرت بسیار زیادی بوده است.

شهرت بسیار زیاد میر علی تبریزی در گرو ابداع یا وضع خط نستعلیق است. خط نستعلیق یکی از بنام ترین خطوط ایرانی و معرف هنر بدیع و بی مانند ایرانی است. متاسفانه از جزئیات زندگی میر علی اطلاعات زیادی در دسترس نیست. تنها چیزی که میدانیم این است که برای مدتی در تبریز زندگی می کرده است.

download

download torreh

میر علی تبریزی بزرگترین خوشنویس عصر امیر تیمور گورکانی و پسرش شاهرخ تیموری بوده است. در تذکره مجالس المومنین با عنوان «مردی فاضل» و در مرآه العالم از او به عنوان یکی از دانایان ادب و دانش یاد شده است.

اسنادی موجود است که پیش از میر علی نیز نوعی از خط نستعلیق وجود داشته است. امّا این میر علی بوده است که به این خط هویتی آشکار داده و آن را از لحاظ فنی به خطی مستقل تبدیل کرده است. به همین دلیل، تمام استادان خوشنویسی بعد از او، میر علی تبریزی را به عنوان مبدع خط نستعلیق معرفی کرده اند. حتی اگر او را واضع این خط در نظر نگیریم، بی شک می توان او را کسی در نظر گرفت که به این خط روشی روشن بخشید.

میر علی تبریزی

در منظومه ای از سلطانعلی مشهدی ملقب به سلطان الخطاطین در وصف میر علی تبریزی چنین آمده است:

نسخ تعلیق گر خفی و جلی است واضع الاصل خواجه میرعلی است

تـا کـه بـوده اسـت عـالــــم و آدم هـرگــز این خـط نــبــوده در عـالـــم

وضـع فـرمــوده او به ذهـــن دقـــیــق از خـط نـــسـخ وز خـط تـعـلـیـق

نـی کـلـکـش از آن شـکـر ریـز اسـت اصلـش از خاک پاک تبـریز است

کـاتـبـانـی کـه کـهـنـه و نـویـنــنـد خـوشــــه چـیـنـان خـرمـن اویــــنـد

در جـمـیـع خـطـوط بـود شـگـرف ز اوسـتـادان شـنـیـده ام ایـن حــرف

گفته می شود که میر علی خط نستعلیق را از ترکیب دو خط نسخ و تعلیق ابداع کرده است. در داستان ها آمده است که میر علی شبی پرواز غاز ها در خواب دید و از حرکات نرم بدن این پرندگان، حرکات سیال خط نستعلیق را الهام گرفت.

شکل اولیه این خط و ترکیبات آن در ابتدا ساده‌تر بوده است، اما میرعلی آن را کامل کرد. ویژگی شکل تزیینی و بسیار زیبای این خط باعث شده است که برای نوشتن اشعار بسیار مناسب باشد.

میرعلی تبریزی مدتی در بغداد و در دربار سلطان احمد جلایر (۷۸۳-۸۱۳ ه‍. ق) زندگی می کرد. در آن زمان، او کلیات فارسی «خواجوی کرمانی» را به خط نستعلیق. این نسخه‌ از مثنوی «همای و همایون» اثر خواجوی کرمانی در کتابخانه بریتانیا به خط او موجود است.

فرزند استاد میر علی تبریزی به نام «عبدالله» ايرادات خط پدر را برطرف کرد و خط نستعليق را به اوج خود رساند. او بعد از پدر خود با پرورش شاگردانی که از سرشناس ترین خوشنویسان ایرانند، خط نستعلیق را جاودانه مي کند. از جمله شاگردان او می توان از «میرزا جعفر تبريزي»، «اظهر تبريزي»، «سلطان علي مشهدي»، «ميرعلي هروي» و… نام برد.

5/5 ( 1 نظر )

درباره لیلا شاهیان

کارشناس ارشد آموزش زبان انگلیسی و متخصص وبلاگ نویسی و تولید محتوای سئو شده به زبان فارسی و انگلیسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *